السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

194

تفسير الميزان ( فارسي )

بخشنده و رحيم است ( 37 ) . گفتيم همگى از بهشت پائين رويد اگر هدايتى از من بسوى شما آمد و البته هم خواهد آمد آنها كه هدايت مرا پيروى كنند نه بيمى دارند و نه اندوهگين شوند ( 38 ) . و كسانى كه كافر شوند و آيه هاى ما را دروغ شمارند اهل جهنمند و خود در آن جاودانند ( 39 ) . بيان * ( ( وَقُلْنا يا آدَمُ اسْكُنْ ) ) * الخ ، با اينكه داستان سجده كردن ملائكه براى آدم ، در چند جاى قرآن كريم تكرار شده ، مسئله بهشت آدم ، و داستان آن جز در سه جا نيامده . اول در همين آيات مورد بحث از سوره بقره . دوم در سوره اعراف كه فرموده : ( وَيا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ ، فَكُلا مِنْ حَيْثُ شِئْتُما ، وَلا تَقْرَبا هذِه الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ ، فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطانُ ، لِيُبْدِيَ لَهُما ما وُورِيَ عَنْهُما ، مِنْ سَوْآتِهِما وَقالَ : ما نَهاكُما رَبُّكُما عَنْ هذِه الشَّجَرَةِ ، إِلَّا أَنْ تَكُونا مَلَكَيْنِ ، أَوْ تَكُونا مِنَ الْخالِدِينَ ، وَقاسَمَهُما : إِنِّي لَكُما لَمِنَ النَّاصِحِينَ ، فَدَلَّاهُما بِغُرُورٍ ، فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ ، بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما ، وَطَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ ، وَناداهُما رَبُّهُما : ألَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ ؟ وَأَقُلْ لَكُما : إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُما عَدُوٌّ مُبِينٌ ؟ قالا : رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا ، وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا ، وَتَرْحَمْنا ، لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ ، قالَ : اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ، وَلَكُمْ فِي الأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ ، وَمَتاعٌ إِلى حِينٍ قالَ : فِيها تَحْيَوْنَ ، وَفِيها تَمُوتُونَ ، وَمِنْها تُخْرَجُونَ ) الخ ، و اى آدم تو و همسرت در بهشت مسكن كنيد ، و از آن هر قدر كه ميخواهيد بخوريد ، ولى نزديك اين درخت مشويد ، كه در آن صورت از ستمكاران خواهيد شد ، پس شيطان آن دو را وسوسه كرد ، تا بلكه بتواند عيبهايى از ايشان كه پوشيده بود آشكار سازد ، و لذا گفت : پروردگار شما ، شما را از اين درخت نهى نكرده ، مگر براى اينكه در نتيجه خوردن از آن مبدل بفرشته نشويد و يا از جاودانان در بهشت نگرديد ، ( و اگر شما از آن بخوريد ، هميشه در بهشت خواهيد ماند ) آن گاه براى آن دو سوگند ياد كرد : كه من از خيرخواهان شمايم به اين وسيله و با نيرنگهاى خود آن دو را به خود نزديك كرد ، تا آنكه از درخت بخوردند ، همين كه خوردند ، عيبشان ظاهر شد ، ناگزير شروع كردند از برگهاى بهشتى بر خود پوشيدن ، و پروردگارشان ندايشان داد : كه مگر بشما نگفتم : از اين درخت مخوريد ؟ و مگر نگفتم شيطان براى شما دشمنى است آشكار ؟ ! گفتند : پروردگارا ما بخويشتن ستم كرديم ، اگر ما را نبخشى و رحم نكنى ، حتما از زيانكاران خواهيم شد فرمود : از بهشت پائين برويد ، كه بعضى بر بعضى ديگر دشمنيد ، و زمين تا مدتى معين ( يعنى تا هنگام مرگ ) جايگاه شما است و نيز فرمود : در همانجا